Remzi AYBUĞA

raybuga36@hotmail.com

KIDEM TAZMİNATININ İŞ KANUNUMUZDAKİ YERİ VE YARARLANMA KOŞULLARI

Kıdem tazminatı öteden beri işçi ve işveren arasındaki en büyük anlaşmazlık konusunu oluşturmaktadır.

İş sözleşmesinin sona ermesinin en önemli hukuki sonuçlarından biri olan kıdem tazminatı, iş kanununda belirtilen asgari bir çalışma süresini doldurarak işçinin iş sözleşmesinin belirli bir nedenle son bulması durumunda işveren tarafından işçiye ve mirascılara ödenen paradır.Bugüne kadar gerek iş kanununda gerekse uzmanlar tarafından yapılan kıdem tazminatı tanımlarında bazı unsurlar ön plana çıkmaktadır. Bunlar;

-Kanun kapsamında işyerinin ve işçinin varlığı

- İş sözleşmesinin belirli nedenlerle feshedilmesi

-Belirli bir hizmet süresi

-İş akdi sona eren işçinin gelir kaybının telafisine yönelik olması

-İşçinin işverene sadakatinin ödüllendirilmesi

               Kıdem tazminatı işverene kanundan doğan bir ödeme yükümlülüğü getirmektedir.Bu nedenle  işçiler için bir işçilik hakkı ,işveren için maliyeti yükselten bir ödeme olarak görülen kıdem tazminatı alışma hayatının en önemli ve üzerinde çok tartışılan konulardan biridir. Bütün bu tartışmalara ve ihtilaflara rağmen  yıllardan beri önemli gelişme kaydetmiştir .Buna rağmen günümüzde hala ihtilaflara neden olmakta daha işlevsel ve günün  koşullarına uygun hala getirilebilmesi için zaman zaman  kamuoyunda  tartşılmakta  ve çözüm yolları aranmaktadır. İş mahkemelerinde ki yoğunlukta göz önünde bulundurularak bu konuda ihtilafları minimum seviyeye indirecek ve tarafların mağduriyetine sebebiyet vermeyecek şekilde gözden geçirilmesi gerekmektedir.

              Yürürlükteki iş kanunumuz da kıdem tazminatı ne şekilde oluştuğu  ve şartlarının ne olduğu açıkça belirtilmiştir. Gerek işveren gerekse işçinin şartarı bilmesi ve on göre hak talep etmesi gereksiz bürokratik işlemlerin önüne geçecektir.

               İş kanunumuzda kıdem tazminatı hak elde edebilmek  için şartlar şunlardır:

-işçinin kendi isteği ile işten ayrılmamış olması

-sözleşmenin işveren tarafında sona erdirilmiş olması

-işçinin işveren tarafından işten çıkarılma nedeninin iş kanunun da belirtilen ahlak ve iyiniyet kurallarına aylırı davranışları nedeniyle olmaması

-işçinin askerlik görevi nedeniyle işten ayrılması

-kadın işçinin çalışırken evlenmiş ise evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde iş sözleşmesini evlilik nedeniyle sona erdirmesi.

-işçinin emeklilik şartlarını yerine getirmiş olup ilgili kuruma müracaat etmiş olması.

-işçinin ölümü nedeni ile sözleşmenin kendiliğinden feshi.

Ayrıca iş şartları işveren tarafından tek taraflı olarak değiştirilir ve işçi bu şartlar altında çalışmak istemez ise iş akdini haklı olarak feshedebilir ve kıdem tazminatına hak kazanır.

Kıdem tazminatında zaman aşımı on yıldır.

Yukarıda belirtilen nedenler ortaya çıktığı gün , kıdem tazminatına ilişkin zamanaşımının başlangıcı olacak ve on yıl içinde istenmemesi durumunda ,işverene karşı açılacak bir davada davalının zamanaşımı savunmasıyla karşılaşabilecektir.Zamanaşımı tahakkuk etmiş ve ödemeye hazır bekletilmiş olsa dahi on yıllık süre geçtikten sonra , işveren dilerse, tazminatı ödemeyebilir ve işçi bir hak iddia edemez.